EES ve ETIAS Nedir: Seyahat Öncesi Bilinmesi Gerekenler

Avrupa seyahati planlayan birçok kişi son dönemde ETIAS adını duyup endişelendi. “Artık Avrupa’ya gitmek için ETIAS mı gerekecek?” sorusu özellikle sosyal medyada çokça dolaştı. Kısa cevabı baştan verelim: ETIAS, Türk vatandaşlarını kapsamıyor. Yine de bu sistemin ne olduğunu, kimleri ilgilendirdiğini ve Türk yolcuları gerçekten etkileyecek olan EES sistemini bilmek faydalı. Aşağıda hepsini sade bir şekilde açıklıyoruz.

ETIAS nedir?

ETIAS (Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi), Schengen bölgesine vizesiz girebilen ülkelerin vatandaşları için getirilen elektronik bir seyahat iznidir. Bir vize değildir, sadece seyahatten önce internetten alınan dijital bir ön onaydır. Amaç, vizesiz giriş hakkı olan yolcuları sınıra varmadan önce güvenlik açısından kontrol etmektir. Onay alındığında yolcu, Schengen ülkelerine kısa süreli seyahatlerinde bu izinle girebilir.

ETIAS Türk vatandaşları için geçerli mi?

Hayır. Bu en önemli nokta. ETIAS yalnızca Schengen’e vizesiz girebilen ülkelerin vatandaşları için zorunludur. Türkiye vizeden muaf bir ülke olmadığından, Türk vatandaşları Avrupa’ya gitmek için Schengen vizesi almaya devam eder ve ETIAS başvurusu yapmaları gerekmez.

AB Türkiye Delegasyonu da bu konuyu resmen açıklığa kavuşturdu. Açıklamaya göre, yeşil (hususi) ve gri (hizmet) pasaport sahipleri Schengen’e vizesiz girebilse bile ETIAS kapsamında değildir. Yani hiçbir Türk pasaportu türü için ETIAS bir gereklilik değil. Bu konuda dolaşan “Türk vatandaşları ETIAS için 7 avro ödeyecek” iddiaları doğru değildir.

O zaman ETIAS kimleri kapsıyor?

ETIAS, Schengen’e zaten vizesiz girebilen yaklaşık 60 ülkenin vatandaşları içindir. Örnek olarak Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Kanada, Japonya, Avustralya, Brezilya ve benzeri ülkelerin vatandaşları sayılabilir. Bu kişiler Avrupa’ya gitmeden önce ETIAS izni alacak.

Bir istisna var. Çifte vatandaşsanız ve hem Türk hem de vizeden muaf bir ülkenin pasaportuna sahipseniz, o ülkenin pasaportuyla seyahat ettiğinizde ETIAS gerekebilir. Bu durumda hangi pasaportla seyahat ettiğiniz belirleyicidir.

ETIAS ile EES karışmasın: Türk yolcuları ilgilendiren sistem EES

Türk yolcuları asıl ilgilendiren sistem ETIAS değil, EES’tir. EES (Giriş/Çıkış Sistemi), Schengen sınırlarında pasaporta damga vurmak yerine yolcunun parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik verilerini kaydeden yeni bir sistemdir. Vizeli ya da vizesiz fark etmeksizin, Schengen bölgesine giren tüm üçüncü ülke vatandaşları bu kayıttan geçer.

Yani Türk vatandaşı olarak Schengen vizenizle Avrupa’ya girdiğinizde, ilk geçişinizde biyometrik verileriniz EES’e kaydedilir. Bu, ETIAS gibi önceden başvurulan bir izin değildir, sınırda yapılan bir işlemdir. İlk kayıtta sınır geçişi biraz daha uzun sürebilir.

ETIAS özellikleri

ETIAS kapsamındaki ülke vatandaşları için sistemin temel özellikleri şöyledir:

• Online başvuruyla alınır, konsolosluğa gitmek gerekmez.

• Geçerlilik süresi 3 yıl veya pasaportun süresi dolana kadardır.

• 180 günlük dönemde 90 güne kadar kalışa, çok girişli olarak izin verir.

• 18 yaşından küçük ve 70 yaşından büyük başvuru sahipleri için ücretsizdir; diğerleri için AB tarafından belirlenen düşük bir başvuru ücreti alınır.

Başlangıç tarihi ve güncel ücret zaman zaman değiştiği için, ETIAS kapsamındaysanız resmi AB seyahat sayfasını esas almanızı öneririz.

Türk vatandaşı olarak ne yapmalısınız?

Sizin için durum değişmedi. Avrupa’ya kısa süreli seyahat için Schengen vizesi almaya devam edersiniz. İyi haber, 2025’te yürürlüğe giren kademeli vize kuralı sayesinde, daha önce vize alıp kurallara uygun kullanan yolculara artık daha uzun süreli (1, 3 hatta 5 yıllık) çok girişli vizeler verilebiliyor. Hangi ülkeye başvurmanın daha mantıklı olduğunu en kolay Schengen vizesi veren ülkeler yazımızda veriyle ele aldık. Vize gerektirmeyen rotalar arıyorsanız vizesiz gidilebilecek ülkeler listemize göz atabilirsiniz.

Avrupa uçuşunuz aksarsa haklarınız

Vize ya da ETIAS, seyahat iznini düzenler; uçuşunuzun kendisiyle ilgili haklarınız ise ayrıdır. Avrupa Birliği’nden kalkan veya bir AB havayoluyla yapılan uçuşunuz rötar yapar, iptal edilir ya da fazla rezervasyon nedeniyle uçağa alınmazsanız, EC 261 düzenlemesi kapsamında 600 avroya kadar nakit tazminat alabilirsiniz.

Avrupa uçuşunuzda bir sorun yaşadıysanız, EC 261 yönetmeliği ve uçak rötar tazminatı rehberlerimize bakın. Hak ettiğiniz tutarı birkaç dakikada kontrol edebilir ve talebinizi AirHelp üzerinden başlatabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Türk vatandaşları ETIAS almak zorunda mı?

Hayır. Türkiye vizeden muaf olmadığı için Türk vatandaşları Avrupa’ya Schengen vizesiyle seyahat eder ve ETIAS başvurusu yapmaz. Yeşil ve gri pasaport sahipleri de ETIAS kapsamında değildir.

ETIAS bir vize mi?

Hayır. ETIAS bir vize değil, vizesiz seyahat eden ülke vatandaşları için elektronik bir ön seyahat iznidir. Türk vatandaşlarının ihtiyacı olan belge Schengen vizesidir.

ETIAS ile EES aynı şey mi?

Hayır. ETIAS, vizesiz ülkelerin önceden aldığı bir izindir ve Türkleri kapsamaz. EES ise sınırda biyometrik veri kaydeden sistemdir ve Schengen’e giren tüm Türk yolcuları da kapsar.